Projektowanie strefy pożarowej

TL;DR

• Kluczowe aspekty projektowania bezpiecznych stref pożarowych w budynkach.
• Definicja strefy pożarowej jako przestrzeni wydzielonej elementami o określonej odporności ogniowej
• Limity powierzchniowe zależne od kategorii zagrożenia ludzi ZL oraz obciążenia ogniowego w budynkach PM
• Wymogi dla elementów oddzielenia przeciwpożarowego w tym ścian i stropów o odpowiedniej klasie REI
• Konieczność szczelnego zabezpieczania przepustów instalacyjnych przy użyciu certyfikowanych mas i kołnierzy ogniochronnych

Czym jest strefa pożarowa w świetle Rozporządzenia o Warunkach Technicznych?

Strefa pożarowa to przestrzeń wydzielona w taki sposób, aby pożar nie przeniósł się na zewnątrz lub do wewnątrz wydzielonej części budynku przez określony czas. Podstawą prawną regulującą te kwestie jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dokument ten precyzuje wymagania dla poszczególnych typów obiektów, definiując parametry techniczne przegród.

Celem wydzielania stref jest umożliwienie bezpiecznej ewakuacji ludzi oraz ograniczenie strat materialnych poprzez lokalizację ognia w jednej sekcji. Kluczowe jest zachowanie ciągłości elementów oddzielenia przeciwpożarowego, takich jak ściany i stropy, które muszą tworzyć szczelną barierę dla płomieni i dymu. Każde naruszenie tej bariery może skutkować błyskawicznym rozprzestrzenieniem się zagrożenia na sąsiednie części obiektu.

Dopuszczalne powierzchnie stref pożarowych – limity dla ZL i PM

Maksymalna wielkość strefy pożarowej zależy ściśle od przeznaczenia budynku oraz jego parametrów technicznych. Przepisy różnicują te wartości, aby dostosować poziom bezpieczeństwa do specyfiki użytkowania obiektu i potencjalnego ryzyka.

• Limity dla budynków użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego ZL zależne od kategorii zagrożenia ludzi i liczby kondygnacji
• Zasady dla budynków produkcyjnych i magazynowych PM oparte na gęstości obciążenia ogniowego i zagrożeniu wybuchem
• Restrykcje dla budynków wysokościowych gdzie strefy muszą być znacznie mniejsze dla zapewnienia bezpieczeństwa

Zasady powiększania powierzchni stref pożarowych ponad normatyw

Istnieją sprawdzone metody inżynieryjne pozwalające na bezpieczne zwiększenie dopuszczalnej powierzchni strefy pożarowej bez naruszania przepisów. Projektanci mogą skorzystać z kilku mechanizmów, które rekompensują większy metraż dodatkowymi systemami bezpieczeństwa.

Dopuszcza się zwiększenie dopuszczalnej powierzchni strefy pożarowej po zastosowaniu stałych samoczynnych urządzeń gaśniczych wodnych o 100% oraz po zastosowaniu samoczynnych urządzeń oddymiających uruchamianych przez system wykrywania dymu także o 100%. Przy łącznym zastosowaniu obu rozwiązań dopuszcza się powiększenie o 200%, z zastrzeżeniem wyjątków wskazanych w przepisach dla części obiektów wysokich i wysokościowych

• Zastosowanie stałych urządzeń gaśniczych wodnych pozwalające na powiększenie strefy o 100%
• Wykorzystanie samoczynnych urządzeń oddymiających uruchamianych za pomocą systemu wykrywania dymu, co pozwala zwiększyć dopuszczalną powierzchnię strefy pożarowej o 100%
• Specyficzne warunki dla budynków jednokondygnacyjnych wykonanych z materiałów nierozprzestrzeniających ognia pozwalające na strefy o nieograniczonej powierzchni

Ważna uwaga: W budynku jednokondygnacyjnym stref pożarowych PM, z wyjątkiem garażu, nie ogranicza się, pod warunkiem łącznego zastosowania stałych samoczynnych urządzeń gaśniczych wodnych i samoczynnych urządzeń oddymiających.

Wymagane elementy oddzielenia przeciwpożarowego w projekcie

Ważne: Skuteczność strefy pożarowej zależy od szczelności i izolacyjności przegród, dlatego ściany i stropy muszą być wykonane z materiałów o potwierdzonej klasie odporności ogniowej. Do budowy takich przegród stosuje się specjalistyczne płyty ogniochronne takie jak PROMATECT, które zapewniają wymaganą odporność ogniową konstrukcji.

Elementy te muszą posiadać odpowiednie parametry nośności i szczelności ogniowej, aby wytrzymać napór ognia przez założony czas. Projektant dobiera grubość i rodzaj materiału w taki sposób, by przegroda zachowała swoje właściwości nawet w ekstremalnych temperaturach.

Klasy odporności ogniowej ścian i stropów (REI 60, 120, 240)

Czy wiesz, że: skrót REI oznacza trzy kluczowe parametry, gdzie R to nośność ogniowa, E to szczelność ogniowa, a I to izolacyjność ogniowa. W zależności od klasy odporności pożarowej budynku wymagane są wartości takie jak REI 60, REI 120 lub REI 240, co odpowiada liczbie minut, przez które przegroda zachowa swoje funkcje.

Do zabezpieczenia konstrukcji stalowych i żelbetowych w celu osiągnięcia tych parametrów stosuje się farby ognioochronne typu FLAME CABEL lub płyty silikatowo-cementowe. Rozwiązania te tworzą warstwę izolacyjną, która opóźnia nagrzewanie się elementów nośnych, chroniąc budynek przed zawaleniem.

Zabezpieczenie newralgicznych punktów: przepusty i otwory

Każde przejście instalacyjne rur lub kabli przez ścianę oddzielenia ppoż narusza jej ciągłość i jest potencjalną drogą dla ognia i dymu. Ryzyko związane z brakiem odpowiedniego uszczelnienia tych miejsc jest ogromne, ponieważ nawet niewielka szczelina może doprowadzić do zadymienia dróg ewakuacyjnych w sąsiedniej strefie.

Projekt musi uwzględniać certyfikowane rozwiązania przywracające klasę odporności ogniowej przegrody w miejscu przepustu. Stosowanie przypadkowych materiałów budowlanych zamiast dedykowanych systemów ppoż jest niedopuszczalne i grozi utratą szczelności strefy.

Zasady zabezpieczania przejść instalacyjnych przez granice stref

Dobór technologii uszczelnienia zależy bezpośrednio od rodzaju instalacji oraz materiału, z którego wykonana jest przegroda. Na rynku dostępne są systemy dedykowane konkretnym typom mediów, co gwarantuje skuteczność w warunkach pożaru.

Do uzyskania wymaganych klas odporności ogniowej elementów nośnych stosuje się systemy ogniochronne dobrane do rodzaju konstrukcji i wymaganej klasy, na przykład farby pęczniejące przeznaczone do stali, okładziny płytowe albo natryski ogniochronne, zawsze w zakresie wynikającym z badań i klasyfikacji.

• Zabezpieczenie rur palnych za pomocą kołnierzy ogniochronnych takich jak CarboCollar lub opasek CarboWrap które zaciskają rurę pod wpływem temperatury
• Uszczelnianie przejść kablowych przy użyciu mas ogniochronnych typu PROMASEAL lub past FLAME CABEL
• Stosowanie pianek ogniochronnych PROMAFOAM do wypełniania szczelin i dylatacji
• Montaż płyt z wełny skalnej pokrytych farbą ablacyjną w dużych przepustach kombinowanych

Rola klap odcinających i kołnierzy ogniochronnych

Kołnierze ogniochronne, takie jak PROMASTOP czy CarboCollar, montuje się na rurach z tworzyw sztucznych w miejscu przejścia przez przegrodę. Wkład pęczniejący wewnątrz kołnierza zwiększa swoją objętość podczas pożaru, zgniatając rurę i odcinając drogę dla ognia, co zapobiega przedostawaniu się płomieni do sąsiedniego pomieszczenia.

Konieczne jest również stosowanie klap odcinających w systemach wentylacji, które zamykają się automatycznie w przypadku wykrycia zagrożenia. Wszystkie te elementy muszą posiadać właściwe dokumenty dopuszczające do stosowania w budownictwie, zależnie od wyrobu i podstawy oceny: w jednych przypadkach będzie to oznakowanie CE i Deklaracja Właściwości Użytkowych, w innych Krajowa Ocena Techniczna wraz z krajową deklaracją. Dokumentacja musi odpowiadać zastosowaniu i klasie wymaganej w projekcie.

Projektowanie stref pożarowych w garażach zamkniętych i otwartych

Specyfika garaży wymaga odmiennego podejścia, gdzie strefa pożarowa obejmuje zazwyczaj całą kondygnację lub jej wydzieloną część, a limity powierzchni są inne niż dla typowych budynków ZL. Istotna jest różnica między garażem zamkniętym a otwartym, która wpływa na wymagania w kontekście wentylacji i systemów oddymiania.

Wymogi dotyczą także oddzielenia garażu od reszty budynku, szczególnie klatek schodowych i części mieszkalnej, które muszą być chronione przed spalinami i ogniem. Konieczność stosowania szczelnych przejść instalacyjnych przy użyciu mas i kołnierzy ogniochronnych jest tutaj kluczowa, aby toksyczne gazy nie przedostawały się do stref chronionych.

Najczęstsze błędy przy projektowaniu podziału na strefy pożarowe

Błędy projektowe w zakresie ochrony przeciwpożarowej mogą mieć katastrofalne skutki zarówno prawne, jak i w zakresie bezpieczeństwa użytkowników. Świadomość najczęściej popełnianych pomyłek pozwala uniknąć kosztownych poprawek na etapie wykonawczym.

• Niewłaściwe określenie wielkości strefy bez uwzględnienia współczynników korygujących
• Brak systemowych rozwiązań dla przepustów instalacyjnych i stosowanie zwykłej pianki montażowej zamiast produktów ogniochronnych
• Błędna klasyfikacja odporności ogniowej ścian i stropów niezgodna z klasą pożarową budynku
• Pominięcie zabezpieczenia dylatacji konstrukcyjnych które mogą przenosić ogień między strefami